เลี้ยงเป็ดไม่ควรให้กินแต่ข้าว เป็ดกินอะไรเป็นอาหารถึงจะได้สารอาหารเหมาะกับแต่ละช่วงวัย

เป็ด เป็นสัตว์ที่กินอาหารได้หลากหลายมาก ทั้งข้าว รำ ผัก แมลง และสัตว์น้ำขนาดเล็ก จึงไม่น่าแปลกที่หลายบ้านจะเลี้ยงเป็ดด้วยข้าวหรือปล่อยให้หากินเองตามธรรมชาติ แต่ถ้าต้องการให้เป็ดเติบโตมาสมบูรณ์ มีน้ำหนักเหมาะสม หรือให้ไข่อย่างสม่ำเสมอ อาหารที่ได้รับต้องมีทั้งพลังงาน โปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุอย่างเพียงพอ โดยเฉพาะลูกเป็ดกับเป็ดไข่ที่ต้องการสารอาหารต่างกัน การรู้ว่า เป็ดกินอะไรเป็นอาหาร และควรปรับอาหารตามช่วงวัยอย่างไร จึงสำคัญกว่าการให้กินจนอิ่มเพียงอย่างเดียว

เป็ดกินอะไรเป็นอาหารได้บ้าง? ไม่จำเป็นต้องกินแต่ข้าว

เป็ดเป็นสัตว์กินทั้งพืชและสัตว์ สามารถกินเมล็ดธัญพืช พืชสีเขียว แมลง หอย และสัตว์น้ำขนาดเล็กได้ โดยเฉพาะเป็ดที่เลี้ยงแบบปล่อยทุ่งมักหาอาหารจากแหล่งน้ำหรือพื้นที่เกษตรได้เอง แต่การหากินตามธรรมชาติอาจให้สารอาหารไม่เพียงพอหรือไม่สม่ำเสมอ จึงควรมีอาหารที่เหมาะกับช่วงอายุให้กินร่วมด้วย

ประเภทอาหารที่นำมาใช้เลี้ยงเป็ดได้

• ข้าวและปลายข้าว เป็นแหล่งพลังงานจากแป้งที่นิยมใช้ผสมอาหารเป็ด แต่มีโปรตีนและสารอาหารบางชนิดไม่เพียงพอหากใช้เป็นอาหารเพียงอย่างเดียว
• รำละเอียดและรำข้าว เป็นวัตถุดิบที่ใช้ร่วมกับธัญพืชในสูตรอาหาร มีทั้งพลังงาน ไขมัน และสารอาหารบางส่วน แต่ควรใช้รำใหม่ที่ไม่เหม็นหืน
• กากถั่วเหลืองและปลาป่น เป็นแหล่งโปรตีนที่พบในสูตรอาหารสัตว์ ช่วยให้เป็ดได้รับกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโต
• ผักสดและพืชสีเขียว เช่น ผักบุ้ง หญ้าอ่อน และพืชอาหารสัตว์บางชนิด สามารถใช้เสริมอาหารได้ โดยต้องสะอาดและไม่ปนเปื้อนสารเคมี
• แมลง หอย และสัตว์น้ำขนาดเล็ก เป็นอาหารที่เป็ดหาได้ตามธรรมชาติ แต่หากนำมาเตรียมให้กินเองควรระวังแหล่งที่มา ความสะอาด และการปนเปื้อน
• อาหารเป็ดสำเร็จรูป เป็นทางเลือกสำหรับผู้เลี้ยงที่ต้องการควบคุมสารอาหารให้เหมาะกับเป็ดแต่ละช่วงวัย โดยควรเลือกสูตรตามประเภทและอายุของเป็ด

เป็ดกินข้าวสุก ข้าวเปลือก หรือข้าวโพดได้ไหม?

ข้าวเป็นอาหารที่หาได้ง่ายและเป็ดส่วนใหญ่กินได้ จึงมีการนำข้าวสุก ปลายข้าว และข้าวเปลือกมาใช้เลี้ยงกันอยู่เสมอ แต่ข้าวเป็นแหล่งพลังงานมากกว่าแหล่งโปรตีน การให้เป็ดกินข้าวเพียงอย่างเดียวต่อเนื่องจึงอาจทำให้ได้รับสารอาหารไม่ครบ โดยเฉพาะช่วงที่กำลังโตหรือเริ่มให้ไข่

อาหารจากข้าวแต่ละแบบมีข้อควรระวังต่างกัน

เรื่องข้าวโพดเป็นจุดที่ควรระวัง เพราะเป็ดมีความไวต่อสารพิษจากเชื้อราบางชนิด โดยเฉพาะอะฟลาทอกซินที่อาจพบได้ในธัญพืชที่เก็บรักษาไว้ไม่ดี หากไม่ชัวร์ว่าข้าวโพดที่ใช้คุณภาพดีหรือไม่ดี แนะนำว่าไม่ควรนำมาใช้ผสมกับอาหารเป็ด และไม่ควรคิดว่าการนำเมล็ดที่ขึ้นราไปตากแดดจะทำให้ปลอดภัยเสมอไป

ลูกเป็ด เป็ดรุ่น เป็ดเนื้อ และเป็ดไข่ ควรให้อาหารต่างกันอย่างไร?

เป็ดแต่ละช่วงวัยต้องการอาหารไม่เหมือนกัน ลูกเป็ดต้องใช้โปรตีนและสารอาหารสำหรับสร้างร่างกายค่อนข้างมาก เมื่อโตขึ้นความต้องการจะเปลี่ยนไปตามสายพันธุ์และเป้าหมายการเลี้ยง ส่วนเป็ดไข่ต้องได้รับสารอาหารที่เหมาะกับการสร้างไข่และเปลือกไข่ด้วย

ให้อาหารเป็ดวันละเท่าไหร่ และมีอะไรที่ไม่ควรให้กิน?

ปริมาณอาหารต่อวันที่ให้เป็ดกินนั้น ขึ้นอยู่กับอายุ น้ำหนัก สายพันธุ์ และการเลี้ยง เป็ดที่ปล่อยหากินตามธรรมชาติกับเป็ดที่เลี้ยงในโรงเรือนอาจต้องได้รับอาหารเสริมไม่เท่ากัน ส่วนเป็ดเนื้อที่กำลังโตต้องการอาหารต่างจากพ่อแม่พันธุ์ที่ต้องควบคุมน้ำหนัก

สำหรับเป็ดไข่โตเต็มวัย มีแนวทางการเลี้ยงที่ใช้อาหารประมาณ 140–160 กรัมต่อตัวต่อวัน ในบางระบบ แต่ไม่ใช่ปริมาณตายตัวสำหรับเป็ดทุกพันธุ์ ควรปรับตามน้ำหนักตัว การให้ไข่ และคำแนะนำของอาหารที่ใช้ ส่วนลูกเป็ดควรได้รับอาหารและน้ำอย่างเพียงพอตามช่วงอายุ ไม่ควรนำตัวเลขของเป็ดโตไปใช้กับลูกเป็ด

อีกสิ่งที่สำคัญคือเป็ดต้องมี น้ำสะอาดอยู่ใกล้บริเวณกินอาหาร เพราะเป็ดใช้น้ำช่วยกินและกลืนอาหาร รวมถึงทำความสะอาดบริเวณปาก จึงควรล้างภาชนะใส่น้ำเป็นประจำและไม่ปล่อยให้น้ำสกปรกค้างอยู่

อาหารที่เป็ดควรหลีกเลี่ยง

• อาหารขึ้นรา มีกลิ่นอับ หรือเหม็นหืน ไม่ควรนำมาให้กิน แม้จะดูเสียเพียงบางส่วน เพราะอาจมีสารพิษจากเชื้อราปนเปื้อนอยู่
• อาหารปรุงรสจัดหรือมีเกลือสูง เช่น เศษอาหารที่เค็มจัด ไม่เหมาะสำหรับใช้เลี้ยงเป็ดเป็นประจำ
• ขนมปังหรือขนมหวานเป็นอาหารหลัก แม้เป็ดจะกินได้ แต่ไม่ได้ให้สารอาหารสมดุลตามที่ร่างกายต้องการ
• อาหารเปียกที่ทิ้งค้างนาน โดยเฉพาะอาหารผสมน้ำหรือข้าวสุก เพราะอาจบูดเสียได้ง่ายในอากาศร้อน
• วัตถุดิบที่ไม่ทราบแหล่งที่มา เช่น หอยหรือสัตว์น้ำจากแหล่งน้ำปนเปื้อนสารเคมี และธัญพืชเก่าที่เก็บไว้นานจนสภาพเปลี่ยนไป

ถ้าเลี้ยงเป็ดจำนวนมาก ควรสังเกตเป็ดบ่อยๆ ทั้งน้ำหนักตัว ปริมาณอาหารที่เหลือ และปริมาณไข่ที่ออกมาได้ร่วมกัน เพราะสิ่งเหล่านี้ช่วยบอกได้ว่าการให้อาหารในปัจจุบันเหมาะสมหรือควรกลับไปตรวจสูตรอาหารและสุขภาพของเป็ด

อาหารเป็ดซื้อเป็นกระสอบ ควรเก็บอย่างไรไม่ให้ชื้นหรือขึ้นรา?

อาหารเป็ดสำเร็จรูปและวัตถุดิบอย่างรำ ปลายข้าว หรือกากถั่วเหลืองมักซื้อมาเป็นกระสอบ หากฟาร์มใช้ไม่หมดในครั้งเดียวควรให้ความสำคัญกับการเก็บรักษา เพราะความชื้นและอุณหภูมิที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้อาหารจับตัวเป็นก้อน เหม็นหืน หรือเกิดเชื้อราได้ โดยเฉพาะอาหารผสมที่มีไขมันและวัตถุดิบหลายชนิด

การเก็บอาหารเป็ดให้มีคุณภาพควรดูสิ่งเหล่านี้เป็นหลัก

• ยกกระสอบขึ้นจากพื้น ใช้พาเลทหรือวัสดุรองเพื่อไม่ให้สัมผัสความชื้นจากพื้นโดยตรง
• เก็บในพื้นที่แห้งและไม่โดนฝน ตรวจหลังคา ผนัง และบริเวณที่อาจมีน้ำรั่วเป็นประจำ
• ปิดปากกระสอบหลังใช้งาน ลดการสัมผัสความชื้น ฝุ่น และสัตว์รบกวนจากภายนอก
• ใช้อาหารล็อตเก่าก่อน และตรวจวันที่ผลิตหรือวันหมดอายุตามฉลาก ไม่ซื้อกักตุนเกินปริมาณที่ฟาร์มใช้ได้ทัน
• ตรวจอาหารก่อนเทลงราง หากพบกลิ่นอับ เชื้อรา หรือความผิดปกติชัดเจน ไม่ควรนำไปเลี้ยงเป็ดต่อ

สำหรับฟาร์มที่เก็บอาหารจำนวนมาก การจัดวางกระสอบให้ตรวจสอบได้ง่ายและมีช่องระบายอากาศรอบกองสินค้าเป็นส่วนหนึ่งของ การเก็บรักษากระสอบ ที่ช่วยลดปัญหาจากสภาพโกดังได้ แต่กระสอบที่ดีเพียงอย่างเดียวไม่สามารถแก้ปัญหาอาหารที่มีความชื้นสูงตั้งแต่ก่อนบรรจุได้

ในกรณีของผู้ผลิตอาหารเป็ดที่ต้องแบ่งบรรจุสินค้าเพื่อจำหน่าย การเลือก กระสอบอาหารสัตว์ ควรดูทั้งชนิดอาหาร น้ำหนักบรรจุ และลักษณะการขนส่ง เพราะอาหารเม็ดกับอาหารผงอาจต้องการเนื้อกระสอบหรือรูปแบบการเคลือบต่างกัน ส่วนวัตถุดิบอย่างปลายข้าวและธัญพืชสำหรับนำไปผสมอาหารก็สามารถเลือก กระสอบเกษตร ให้เหมาะกับลักษณะสินค้าได้เช่นกัน

สรุปแล้ว เป็ดกินอะไรเป็นอาหารจึงไม่ได้มีคำตอบเพียงข้าวหรือรำอย่างเดียว เป็ดต้องได้รับทั้งพลังงาน โปรตีน วิตามิน แร่ธาตุ และน้ำสะอาดตามช่วงอายุ ลูกเป็ดต้องการอาหารสำหรับการเจริญเติบโต ส่วนเป็ดไข่ต้องได้รับสารอาหารที่เหมาะกับการสร้างไข่ การเลือกอาหารให้ตรงกับช่วงวัยและเก็บรักษาอย่างถูกวิธีจึงช่วยให้การเลี้ยงมีประสิทธิภาพมากขึ้น

สำหรับผู้ผลิตอาหารเป็ด อาหารสัตว์สำเร็จรูป หรือผู้ประกอบการที่ต้องบรรจุวัตถุดิบทางการเกษตร SV Polysack รับผลิตกระสอบพลาสติกสานตามขนาดและลักษณะการใช้งาน สามารถเลือกรูปแบบกระสอบและงานพิมพ์ให้เหมาะกับสินค้าได้ โดยควรแจ้งชนิดอาหาร น้ำหนักบรรจุ และวิธีจัดเก็บก่อนสั่งผลิต เพื่อให้ได้บรรจุภัณฑ์ที่เหมาะกับการใช้งานจริง