ปุ๋ยคอกเป็นปุ๋ยอินทรีย์ที่หาได้ง่าย ๆ ราคาไม่แพง และหลายคนนิยมนำมาใช้บำรุงดินทั้งในสวนผักและสวนผลไม้ แต่บางคนซื้อมูลวัวหรือมูลไก่จากฟาร์มมาแล้วนำไปโรยใส่ต้นทันที เพือที่หวังว่าต้นไม้จะโตเร็วขึ้น กลับพบว่าใบเริ่มเหลือง เหี่ยว หรือรากเสียหายแทน เพราะมูลสัตว์ที่ยังย่อยสลายได้ไม่สมบูรณ์อาจเป็นอันตรายต่อพืชได้ ก่อนนำปุ๋ยคอกมาใช้จึงควรรู้ว่าปุ๋ยแบบไหนใช้ได้เลย แบบไหนต้องหมักก่อน และจะสังเกตได้อย่างไรว่าปุ๋ยพร้อมใช้งานแล้ว
ปุ๋ยคอกใส่ต้นไม้เลยได้ไหม?
ปุ๋ยคอกสามารถใส่ต้นไม้ได้เลยหากผ่านการหมักจนย่อยสลายสมบูรณ์แล้ว แต่ถ้าเป็นมูลสัตว์สดที่เพิ่งออกมาสดๆใหม่ๆ ไม่ว่าจะเป็นขี้วัว ขี้ไก่ ขี้หมู หรือขี้แพะ ไม่แนะนำให้นำไปใส่บริเวณโคนต้นโดยตรง เนื่องจากยังอยู่ในช่วงที่จุลินทรีย์กำลังย่อยสลายสารอินทรีย์ ซึ่งอาจทำให้เกิดความร้อนและส่งผลเสียต่อระบบรากของพืชได้
ส่วนปุ๋ยคอกแบบตากแห้งที่ขายกันเป็นกระสอบ แม้จะมีความชื้นน้อยลงและกลิ่นไม่แรงเหมือนมูลสด แต่ไม่ได้หมายความว่าผ่านการหมักสมบูรณ์แล้วเสมอไป โดยเฉพาะ ปุ๋ยขี้ไก่กับขี้วัว ที่มีความเข้มข้นของธาตุอาหารแตกต่างกัน ก่อนซื้อจึงควรสอบถามผู้ขายว่าเป็นมูลสัตว์ตากแห้งหรือปุ๋ยคอกที่ผ่านการหมักมาแล้ว
ทำไมใส่ปุ๋ยคอกสดแล้วต้นไม้ถึงเหี่ยวหรือรากไหม้?
ปัญหาไม่ได้เกิดจากความร้อนเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับสารที่อยู่ในมูลสัตว์ด้วย รวมถึงกระบวนการย่อยสลายที่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์ โดยเฉพาะเมื่อใส่ปุ๋ยคอกสดเข้าไปเยอะมากเกินจะทำให้เกิด
- ความร้อนจากการย่อยสลาย หากมูลสัตว์กองสะสมจนเกิดความร้อนสูง อาจทำให้รากพืชบริเวณใกล้เคียงเสียหาย
- แอมโมเนียและเกลือสะสม มูลสัตว์บางชนิดมีแอมโมเนียและเกลือที่ละลายน้ำได้ค่อนข้างสูง ทำให้รากเสียหายและดูดน้ำได้ยากขึ้น
- จุลินทรีย์แย่งใช้ธาตุอาหาร ในระหว่างการย่อยสลายวัสดุอินทรีย์บางชนิด จุลินทรีย์อาจดึงไนโตรเจนในดินไปใช้ชั่วคราว ทำให้พืชได้รับธาตุอาหารไม่เพียงพอ
- เชื้อก่อโรคและเมล็ดวัชพืช มูลสัตว์สดอาจมีเชื้อที่เป็นอันตรายต่อคน รวมถึงเมล็ดวัชพืชที่ยังสามารถงอกได้หลังนำไปใส่แปลงปลูก
หากเพิ่งใส่ปุ๋ยคอกสดไปแล้วพบว่าต้นไม้เริ่มเหี่ยว ใบเหลือง หรือขอบใบแห้งไหม้ ควรตักปุ๋ยส่วนเกินออก หยุดใส่ปุ๋ยเพิ่มเติม และตรวจความชื้นกับการระบายน้ำของดิน หากเป็นต้นไม้กระถางที่ได้รับปุ๋ยสดผสมลงไปมาก อาจจำเป็นต้องเปลี่ยนดินบางส่วนหรือเปลี่ยนวัสดุปลูกใหม่ตามสภาพของต้นไม้
วิธีหมักปุ๋ยคอกให้คลายร้อนก่อนนำไปใส่ต้นไม้
การหมักปุ๋ยคอกสามารถใช้วัสดุที่หาได้รอบบ้านหรือในสวนมาผสมได้ เช่น ฟางข้าว ใบไม้แห้ง และเศษพืช โดยสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (สวพส.) แนะนำสัดส่วนทั่วไปสำหรับทำปุ๋ยหมักจากมูลสัตว์ ดังนี้
วัสดุที่ต้องเตรียม
- มูลสัตว์ 1 ส่วน
- เศษพืชแห้ง 4 ส่วน
- น้ำสะอาด
- สารเร่งจุลินทรีย์ พด.1 (หากมี)
ขั้นตอนการหมักปุ๋ยคอก
- เลือกพื้นที่ร่ม มีอากาศถ่ายเท ไม่โดนฝน และอยู่ห่างจากแหล่งน้ำหรือบริเวณเตรียมอาหาร
- นำมูลสัตว์มาผสมกับฟางข้าวหรือใบไม้แห้งให้ทั่ว เพื่อเพิ่มช่องว่างสำหรับระบายอากาศภายในกองปุ๋ย
- พรมน้ำให้ส่วนผสมมีความชื้นพอเหมาะ ไม่แห้งจนเกินไปและไม่มีน้ำไหลออกมาเมื่อบีบวัสดุ
- หมั่นตรวจความชื้นและอุณหภูมิ พร้อมกลับกองเป็นระยะ เพื่อให้วัสดุด้านนอกและด้านในย่อยสลายได้ทั่วถึง
- เมื่อกองปุ๋ยเย็นลงและไม่กลับมาร้อนอีกหลังกลับกอง ให้พักต่อจนวัสดุย่อยสลายสมบูรณ์ก่อนนำไปใช้
หากมีพื้นที่จำกัดและต้องการหมักครั้งละน้อย สามารถประยุกต์ใช้วิธีทำ ปุ๋ยหมักกระสอบ ได้ แต่ไม่ควรอัดวัสดุจนแน่นหรือมัดปากกระสอบจนไม่มีอากาศถ่ายเท เพราะอาจทำให้เกิดการเน่าและส่งกลิ่นเหม็น อีกทั้งกองหมักขนาดเล็กอาจมีความร้อนไม่เพียงพอสำหรับลดเชื้อก่อโรค จึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษหากจะนำไปใช้กับผักที่รับประทานสด
ปุ๋ยคอกต้องหมักกี่วัน ดูอย่างไรว่าพร้อมใช้งานแล้ว?
โดยทั่วไปการหมักมูลสัตว์ร่วมกับเศษพืชอาจใช้เวลาประมาณ 2–3 เดือน แต่ระยะเวลาจริงขึ้นอยู่กับชนิดของมูลสัตว์ วัสดุที่นำมาผสม ความชื้น และการดูแลกองปุ๋ย จึงไม่ควรยึดจำนวนวันเป็นเกณฑ์เพียงอย่างเดียว
ปุ๋ยคอกที่หมักสมบูรณ์แล้วสามารถสังเกตเบื้องต้นได้จากลักษณะต่อไปนี้
- อุณหภูมิภายในกองใกล้เคียงกับอุณหภูมิภายนอก และไม่กลับมาร้อนอีกหลังกลับกอง
- ไม่มีกลิ่นเหม็นเน่าหรือกลิ่นแอมโมเนียฉุน
- มีสีน้ำตาลเข้ม เนื้อร่วน และไม่จับตัวเป็นก้อนแฉะ
- วัสดุเดิมส่วนใหญ่เปื่อยยุ่ยหรือย่อยสลายไปแล้ว
วิธีใส่ปุ๋ยคอกให้เหมาะกับต้นไม้แต่ละประเภท
แม้ปุ๋ยคอกจะผ่านการหมักแล้ว แต่การใส่มากเกินไปก็ยังส่งผลเสียต่อพืชได้ โดยเฉพาะต้นไม้กระถางที่มีพื้นที่รากจำกัด วิธีใส่จึงควรปรับตามลักษณะการปลูก ดังนี้
- ต้นไม้กระถาง โรยบาง ๆ บริเวณผิวดินโดยเว้นระยะจากโคนต้น หรือใช้เป็นส่วนผสมใน สูตรดินปลูก ก่อนลงต้นไม้
- ผักสวนครัว คลุกปุ๋ยคอกที่หมักสมบูรณ์แล้วเข้ากับดินในช่วงเตรียมแปลง หลีกเลี่ยงการให้ปุ๋ยสัมผัสส่วนที่รับประทานโดยตรง
- ไม้ผลและไม้ยืนต้น โรยปุ๋ยบริเวณใต้ทรงพุ่มตามความเหมาะสม ไม่กองปุ๋ยชิดลำต้น แล้วรดน้ำตาม
ปริมาณและความถี่ในการใส่ควรพิจารณาจากชนิดพืช สภาพดิน และธาตุอาหารในปุ๋ยคอก หากผสมหรือหมักปุ๋ยไว้ใช้จำนวนมาก ควรรอให้ปุ๋ยเย็นลงและมีความชื้นเหมาะสมก่อนบรรจุลงกระสอบ รวมถึงให้ความสำคัญกับ การเก็บรักษากระสอบ โดยไม่วางสัมผัสพื้นเปียกหรือปล่อยให้โดนฝน
สรุปแล้ว ปุ๋ยคอกใส่ต้นไม้ได้เลยหากผ่านการหมักสมบูรณ์แล้ว ส่วนมูลสัตว์สดควรนำไปหมักก่อน เพื่อลดความเสี่ยงจากความร้อน แอมโมเนีย และกระบวนการย่อยสลายที่ยังไม่เสร็จ การใช้ปุ๋ยคอกในปริมาณที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุ บำรุงดิน และส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืชได้ในระยะยาว
สำหรับเกษตรกรหรือผู้ผลิตปุ๋ยคอกเพื่อจำหน่าย SV Polysack รับผลิต กระสอบปุ๋ย กระสอบพลาสติกสานสำหรับบรรจุปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก และปุ๋ยอินทรีย์ สามารถเลือกขนาด เนื้อกระสอบ และพิมพ์ลวดลายตามแบรนด์สินค้าได้ตามความต้องการ
ช่องทางการติดต่อเพิ่มเติม
เว็บไซต์: svpolysack.com
เบอร์ติดต่อ: 095-991-1229
Line: @svpack
ช่วงเวลาให้บริการ:
08.00 – 18.00 น.
